Szałwia

Odmiany szałwii

Na świecie istnieje prawie 900 odmian szałwii. Każda z nich ma nieco inny kolor liści, zastosowanie, smak, czy aromat. Najlepiej znane odmiany to szałwia lekarska, omszona, omączona i błyszcząca. Wśród licznych odmian szałwii warto wyróżnić także następujące gatunki:

• szałwia trójkolorowa (Tricolor),
• szałwia żółta (Icterina),
• szałwia Berggarten,
• szałwia biała Albiflora,
• szałwia pstrolistna (Variegata),
• szałwia Extrakta,
• szałwia purpurowa (Purpurea),
• szałwia lekarska Purpurascens.

Szałwia – właściwości

Surowcem leczniczym pozyskiwanym z szałwii jest liść. To z liści rośliny otrzymuje się bowiem olejek eteryczny, który odpowiada za aktywność biologiczną szałwii lekarskiej. W olejku zawarte są takie substancje, jak kamfora, eukaliptol, borneol, α-tujon, β-tujon, czy α-pinen. W liściach szałwii wykryto także:

• kwas rozmarynowy,
• flawonoidy,
• diterpeny,
• triterpeny,
• witaminę C, B1, P,
• karoten,
• sole mineralne.

Skład chemiczny szałwii lekarskiej nadaje roślinie właściwości przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze i przeciwzapalne. Roślina może pochwalić się także:

• działaniem przeciwbiegunkowym,
• działaniem wiatropędnym,
• działaniem ograniczającym lub hamującym nadmierne pocenie,
• działaniem pobudzającym wydzielanie soków trawiennych,
• działaniem zmniejszającym poziom glukozy i cholesterolu we krwi,
• działaniem łagodzącym dolegliwości związane z menopauzą,
• działaniem poprawiającym zdolności poznawcze oraz koncentrację.

Jak stosować szałwię?

Szałwia może być stosowana w postaci naparu na trzy sposoby:

1. do płukania jamy ustnej i gardła,
2. do picia – na zaburzenia trawienne oraz przeciwko nadmiernemu poceniu się,
3. zewnętrznie na skórę – w formie nasiadówek, okładów, kąpieli.

Napary z szałwii należy pić systematycznie. Konieczne jest także prawidłowe przygotowanie płynu – zgodnie z zaleceniami producenta oraz zawsze świeżo przed użyciem. Kurację naparami szałwiowymi można prowadzić w sposób ciągły przez maksymalnie 14 dni.

Szałwię lepiej pić rano czy wieczorem?

W przypadku zaburzeń trawiennych napar z szałwii należy pić trzy razy na dobę, czyli zarówno rano, jak i wieczorem. Zalecana porcja to 3 x 100 ml świeżego naparu dziennie. W przypadku nadmiernego pocenia się dawkę należy zmniejszyć do 200 ml. Natomiast na pobudzenie apetytu napar z szałwii można pić w niewielkiej ilości także przed posiłkami.

Czy szałwię można palić?

Szałwia lekarska nadaje się do okadzania, czyli palenia. Palenie szałwii pozwala poprawić funkcje poznawcze i pamięć. Łagodzi także bóle głowy. Dym szałwiowy poprawia nastrój i ułatwia oddychanie. Do palenia zaleca się jednak łączyć liście szałwii z innymi ziołami, które również nadają się do okadzania, np. z dziewanną.

Na co pomaga szałwia?

Napary z szałwii pomagają między innymi na zmniejszenie stanów zapalnych jamy ustnej i gardła poprzez złagodzenie podrażnienia błon śluzowych i wsparcie procesu gojenia. Ponieważ szałwia ma właściwości przeciwzapalne, można stosować ją wspomagająco w stanach zapalnych gardła, krtani, czy dziąseł. Napar z liści tej rośliny nie tylko wesprze leczenie stanu zapalnego, ale również zmniejszy towarzyszący mu ból. Szałwia działa korzystnie także na produkcję soków żołądkowych. Dzięki temu pozwala wyeliminować problem zgagi, niestrawności oraz wzdęć. Znane są też jej właściwości hamujące nadmierną potliwość oraz obniżające poziomu cukru i cholesterolu we krwi.

Czy szałwia obniża ciśnienie?

Szałwia lekarska obniża ciśnienie, ponieważ rozluźnia ściany naczyń krwionośnych. Poza tym, roślina obniża także poziom cholesterolu we krwi, co również przyczynia się do poprawy funkcjonowania układu sercowo-naczyniowego.

Szałwia na gardło

Szałwia jest naturalnym lekiem przeciwzapalnym. Napar z tej rośliny łagodzi ból, odkaża, działa antybakteryjnie i przeciwwirusowo. Szałwia jest polecana do płukania jamy ustnej i gardła między innymi przy anginie. Co istotne, napar z liści szałwii ma też działanie wykrztuśne, zatem pomaga pozbyć się zalegającej w gardle wydzieliny.

Szałwia na ból zęba

Ponieważ szałwia zawiera kamforę, działa miejscowo przeciwbólowo, łagodząc ból zęba. Aby zwalczyć dyskomfort, wystarczy przygotować z niej płukankę, czyli zaparzyć i wystudzić napar do płukania jamy ustnej. Warto pamiętać, że szałwia działa też antyseptycznie i przeciwbakteryjnie, co również może okazać się istotne przy bólu zębów.

Szałwia na dziąsła

Szałwia lekarska nie bez powodu wykorzystywana jest do produkcji past do zębów i płynów do płukania jamy ustnej. Roślina ma bowiem właściwości ściągające i antyseptyczne. Dzięki temu zmniejsza krwawienie dziąseł, odkaża, działa bakteriobójczo, łagodzi stany zapalne, a także zwalcza afty i pleśniawki.

Szałwia na oczy

Szałwia może być wykorzystywana na opuchnięte powieki, a także na takie problemy jak zapalenie spojówek, nadmierne napięcie mięśni oczu, czy podrażnienia. Napar z szałwii działa przeciwzapalnie. Ponieważ ma też właściwości relaksujące, łagodzi napięci mięśni, eliminując dyskomfort. Na oczy można stosować go w formie kompresów lub do przemywania.

Szałwia na włosy

Szałwia doskonale wspiera zdrowie włosów ze względu na zawarte w niej witaminy i flawonoidy – przeciwutleniacze – oraz minerały, takie jak cynk, żelazo, magnez i potas. Napar z szałwii stosowany na włosy i skórę głowy pozwala uzyskać następujące efekty:

• ochrona przed promieniowaniem słonecznym i działaniem wolnych rodników,
• wzmocnienie,
• regeneracja łamliwych kosmyków,
• szybszy porost włosów,
• ograniczenie wypadania włosów,
• regulacja wydzielania sebum – przywrócenie równowagi pracy gruczołów łojowych prowadzi do zmniejszenia problemu przetłuszczania się skóry głowy i włosów,
• eliminacja łupieżu oraz podrażnień (działanie przeciwzapalne, przeciwgrzybiczne).

Szałwia na kaszel

Szałwia pomaga nie tylko na ból gardła, ale również na kaszel. Warto sięgać po napar z jej liści przy przeziębieniu i infekcjach górnych dróg oddechowych. Szałwia działa wyksztuśnie, wspierając usuwanie wydzieliny zalegającej na przykład w oskrzelach. Pomaga też zwalczyć gorączkę, która towarzyszy infekcji.

Szałwia na infekcje intymne

Ponieważ szałwia działa antyseptycznie, przeciwbakteryjnie, przeciwzapalnie i przeciwgrzybiczo, sprawdza się do przygotowania nasiadówek na infekcje intymne. Roślina zmniejsza zaczerwienienie błon śluzowych i ma właściwości ściągające. Można stosować ją tak samo, jak napary z rumianku, pokrzywy, krwawnika, czy dębu szypułkowego – jej właściwości są zbliżone.

Szałwia na hemoroidy

Właściwości szałwii sprawiają, że jest ona polecana także na hemoroidy. Warto stosować ją do przygotowania nasiadówek w połączeniu z rumiankiem. Napar pozwoli złagodzić objawy towarzyszące tej dolegliwości.

Szałwia na pocenie

Szałwia pomaga na pocenie, ponieważ ogranicza rozwój bakterii i garbników. Może być stosowana jako napar do picia w przypadku, kiedy problem dotyczy całego ciała i wiąże się na przykład z wystąpieniem gorączki, z nerwicą, czy nadczynnością tarczycy. Z kolei w przypadku problemów miejscowych, dotyczących jedynie dłoni lub stóp, napar z szałwii można stosować do kąpieli.

Szałwia na żołądek

Szałwia pobudza wydzielanie soku żołądkowego i żółci, dlatego ułatwia trawienie tłustych potraw. Roślina przeciwdziała też nadmiernej fermentacji i ma właściwości rozkurczowe, dlatego łagodzi niestrawności i wzdęcia. Napar z szałwii można pić zatem, aby ułatwić sobie trawienie oraz przyswajanie pokarmów, zwłaszcza ciężkostrawnych.

Szałwia dla dzieci

Szałwię u dzieci można stosować bezpiecznie pod kontrolą lekarza. Napar z jej liści będzie szczególnie pomocny przy takich problemach jak ból gardła, czy kaszel związany z infekcją.

Szałwia w ciąży

Ponieważ szałwia zawiera olejki eteryczne, które mogą mieć wpływ na rozwijający się płód i prowadzić do poronienia, odradza się picie naparu z jej liści w okresie ciąży. Nadal można jednak stosować napary w roli płukanek, na przykład na ból gardła.

Szałwia na zatrzymanie laktacji

Szałwia może przyczynić się do zatrzymania laktacji. Po napar z jej liści można sięgnąć więc w przypadku zakończenia karmienia piersią, aby powstrzymać wypływ pokarmu. Ograniczenie laktacji powinno nastąpić po około tygodniu kuracji.

Szałwia a odchudzanie

Szałwia może wspierać proces utraty wagi, ponieważ zwiększa produkcję żółci i soków trawiennych, a tym samym przyspiesza proces trawienia tłuszczów. Działa też korzystnie na jelita.

Szałwia a cukrzyca

Szałwia może łagodzić objawy cukrzycy, ponieważ obniża poziom cukru we krwi. Roślina poprawia też wrażliwość na insulinę.

Szałwia na zaparcia

Ponieważ szałwia działa przeciwzapalnie i przeciwbólowo, łagodzi bóle brzucha oraz skurcze jelit. Napar z tej rośliny poprawia trawienie, usprawnia funkcjonowanie układu pokarmowego, działa rozkurczowo i przeciwdziała fermentacji. Wszystko to sprawia, że szałwia może pomagać w zwalczaniu uciążliwych zaparć.

Piołun a szałwia

Piołun i szałwia są stosowane równolegle na problemy związane z układem pokarmowym. Oba zioła pomagają na niestrawność, wzdęcia, czy problemy z woreczkiem żółciowym – rośliny działają żółciopędnie. Piołun nie jest jednak polecany osobom zmagającym się z hemoroidami.

Szałwia czy rumianek?

Szałwia występuje u boku rumianku między innymi w płukankach na gardło, czy dziąsła. Oba zioła można stosować też zamiennie do przygotowania nasiadówek na infekcje intymne i hemoroidy. Rumianek, tak jak szałwia, działa przeciwzapalnie, przeciwbakteryjnie i przeciwgrzybicznie.

Szałwia – przeciwwskazania

Szałwii nie powinny stosować osoby, które przyjmują środki przeciwzakrzepowe lub antydepresyjne. Nie zaleca się także picia naparów z szałwii kobietom ciężarnym i karmiącym matkom. Roślina nie powinna być stosowana przy ostrym nieżycie żołądka i niektórych chorobach nowotworowych. Poza tym, nie należy stosować szałwii w sposób długotrwały, ani przekraczać zalecanej dziennej dawki – skutkiem mogą być wymioty i nudności.