blog, Przepisy Kulinarne
Wielkanocne śniadanie – co podać, aby było smacznie i zdrowo?
Tradycyjne wielkanocne śniadanie to przede wszystkim żurek lub barszcz biały, biała kiełbasa i inne wędliny, a także faszerowane jajka i słodki deser – na przykład mazurek. Każda z typowych potraw serwowanych w czasie wiosennych świąt ma swoje symboliczne znaczenie. Nie oznacza to jednak, że tradycyjnych potraw nie można przygotować w lżejszej i zdrowszej wersji, zachowując znajomy, ulubiony smak. Jak zaplanować wielkanocne śniadanie, aby służyło dobremu samopoczuciu?
SPIS TREŚCI:
- Symbolika śniadania wielkanocnego – czego nie może zabraknąć na stole?
- Jak przygotować lekkie i zdrowe śniadanie wielkanocne?
- Z czym przygotować wielkanocne sałatki?
- Przykładowe przepisy na zdrowe dania wielkanocne
Symbolika śniadania wielkanocnego – czego nie może zabraknąć na stole?
Wielkanoc rozpoczyna się od uroczystego śniadania w rodzinnym gronie, ponieważ ma to związek ze zmartwychwstaniem. Zgodnie z przekazami, apostołowie o zmartwychwstaniu dowiedzieli się właśnie o poranku. Oznacza to również, że spożyli z Jezusem swój pierwszy posiłek. Zasiadając z rodziną do śniadania świętuje się zatem zakończenie postu i odrodzenie. Jednym z jego głównych symboli są natomiast jajka. Wielkanocne jajka spożywa się wraz z żurkiem lub barszczem białym, w formie faszerowanej, z sosami (chrzanowym, tatarskim) czy jako składnik sałatek. Drugim kluczowym składnikiem potraw jest mięso, a zwłaszcza kiełbasa, wędliny, mięsne galarety czy pasztet. Polską tradycją jest podanie na wielkanocny stół zupy na zakwasie zbożowym, czyli barszczu białego lub żurku, do którego dodaje się białą kiełbasę i gotowane jajka. Kiełbasa często serwowana jest także w formie gotowanej, pieczonej lub smażonej. Jeśli chodzi o przystawki, królują wśród nich wspomniane faszerowane jajka, ale także galarety, sałatki warzywne, śledzie czy twaróg. Wśród wypieków nie może zabraknąć zaś babek i babeczek, a także sernika oraz mazurka.
Jak przygotować lekkie i zdrowe śniadanie wielkanocne?
Nie trzeba odchodzić znacząco od tradycji, aby przygotować śniadanie wielkanocne, które będzie bardziej lekkostrawne i zwyczajnie zdrowsze. Wystarczy sięgnąć po starannie dobrane składniki i zamienniki tłustych produktów, a część tradycyjnych metod gotowania zamienić na te sprzyjające dobremu samopoczuciu. Zamiast smażonej kiełbasy na stole warto postawić kiełbasę gotowaną lub pieczoną. Natomiast zamiast ciężkich majonezów, sosy na bazie lekkiego jogurtu z dodatkiem majonezu domowego, najlepiej bazującego na wysokiej jakości oleju zimnotłoczonym. Zadbać warto także o dużą ilość warzyw, które można podać w formie sałatek lub w roli dodatku do dań mięsnych. Tłustą wieprzowinę najlepiej zastąpić chudym indykiem czy innym mięsem drobiowym, samodzielnie przyrządzając kiełbasy i wędliny na świąteczny stół. „Odchudzić” można nawet tradycyjny żurek, przygotowując go na bulionie warzywnym. Z kolei, aby wzbogacić świąteczne menu w cenne dla zdrowia składniki odżywcze, warto sięgnąć po takie źródła witamin i minerałów jak suszone owoce, orzechy czy nasiona. Można dodawać je nie tylko do wypieków, ale również do faszerowanych wędlin czy sałatek.
Z czym przygotować wielkanocne sałatki?
Wielkanocne sałatki bazują na jajkach, warzywach, a niekiedy również na rybach, np. sałatka z tuńczykiem. Stanowią najprostszą formę podania na stół warzyw, które powinny stanowić podstawę codziennej diety. Jednak sałatki bardzo często tracą swoje walory zdrowotne ze względu na dodatek ciężkich sosów majonezowych. Aby ich uniknąć, w świeżych sałatkach warto stosować dressingi – na bazie oliwy, miodu i soku z cytryny – a tam, gdzie taki dressing się nie sprawdzi, mieszać majonez z jogurtem naturalnym lub greckim. Najlepiej też przygotować majonez domowy, świeży, z wysokiej jakości składników. Wbrew pozorom, nie jest to trudnym zadaniem. Do domowego majonezu potrzebne są:
- żółtko lub całe jajko,
- łyżeczka soku z cytryny,
- łyżeczka octu winnego,
- pół łyżeczki musztardy,
- pół łyżeczki soli,
- około szklanki oleju zimnotłoczonego, najlepiej słonecznikowego lub rzepakowego (ma najdelikatniejszy smak).
Składniki te można zblendować w wysokim naczyniu przy pomocy blendera ręcznego lub wymieszać w misce, na przykład mikserem. W pierwszym przypadku należy stopniowo odrywać stopę blendera od dna, w drugim najpierw wymieszać ze sobą wszystkie składniki poza olejem, a następnie stopniowo dodawać go partiami, obserwując proces gęstnienia sosu. Dodatki do majonezu mogą być dowolne. Część osób dosładza go miodem lub cukrem, inni preferują smak bardziej wyrazisty – na przykład czosnkowy. Warto pamiętać jedynie, że taki majonez należy przechowywać w lodówce krócej niż ten sklepowy, maksymalnie kilka dni.
Przykładowe przepisy na zdrowe dania wielkanocne
Jakie zdrowsze wersje wielkanocnych potraw warto wypróbować? Oto kilka sprawdzonych dań, które można śmiało włączyć do rodzinnej tradycji obchodzenia wiosennych świąt.
Żurek na zakwasie naturalnym
Zdrowy i smaczny żurek to główny element wielkanocnego śniadania. Można przygotować go na bazie dobrej jakości zakwasu lub samodzielnie od podstaw. Zakwas przygotowuje się w następujący sposób:
- Do naczynia o pojemności około jednego litra wsypujemy 6 łyżek mąki żytniej razowej i jedną mąki pszennej razowej.
- Zalewamy je letnią, przegotowaną wodą.
- Dodajemy ząbek czosnku (pokrojony) i kawałek skórki suchego razowego chleba ze szczyptą soli.
- Odstawiamy na 3-4 dni w ciepłe miejsce i codziennie mieszamy.
Do przygotowania żurku potrzebne będą natomiast:
- woda (około 1 litra),
- cebula,
- seler,
- pietruszka,
- namoczone, suszone grzyby (kilka sztuk).
Wywar z warzyw należy gotować przez około 20 minut. Po tym czasie warzywa wyjmujemy i dodajemy zakwas. Gotujemy przez około 5 minut na małym ogniu. Przyprawiamy solą, majerankiem i chrzanem. Do podania można wykorzystać gotowane jajka oraz pieczoną kiełbasę białą.
Jajka faszerowane łososiem
Zamiast ciężkiego majonezu, jajka można nafaszerować kremowym, wędzonym łososiem. Do przygotowania tej przystawki potrzebne będą jedynie ugotowane na twardo jajka, wędzony łosoś, sok z cytryny i koperek. Dla łagodniejszego smaku rybę i żółtko z jajka można połączyć także ze śmietankowym serkiem kanapkowym. Składniki wystarczy zblendować i doprawić do smaku solą oraz pieprzem.
Pasztet z soczewicy
Znacznie zdrowszy i bardziej lekkostrawny niż wieprzowy będzie pasztet z soczewicy i kaszy jaglanej. Do przygotowania tej wegetariańskiej przystawki potrzebne będą:
- jedna pietruszka,
- dwie marchewki,
- 250 g soczewicy czerwonej,
- szklanka kaszy jaglanej,
- pół szklanki płatków jaglanych,
- pół szklanki skrobi ziemniaczanej lub kukurydzianej,
- łyżka oliwy z oliwek,
- 2 ząbki czosnku,
- 2 cebule,
- litr bulionu,
- wybrane przyprawy, w tym sól, pieprz, kmin, chili, kolendra.
Na początek kaszę jaglaną i soczewicę należy przepłukać, a następnie ugotować w bulionie. Gdy składniki zaczną się rozpadać, a bulion odparuje, masa jest gotowa. Do środka należy dodać starte i podsmażone na oliwie warzywa – marchew, pietruszkę, cebulę pokrojoną w kostkę i czosnek przeciśnięty przez praskę. Po ostudzeniu wystarczy wymieszać ze sobą soczewicę, kaszę i warzywa oraz skrobię i płatki jaglane, a na koniec doprawić wszystko przyprawami. Masę, po przełożeniu do keksówki, należy piec w 180 stopniach Celsjusza przez 60 minut.
Bajaderki
Ponieważ wielkanocne śniadanie kończy post, na stole nie powinno zabraknąć również słodkich smakołyków. Można jednak przygotować je zdrowiej, na bazie miodu i bakalii. Do bajaderek potrzebne będą:
- pół szklanki daktyli,
- 2 łyżki nasion chia,
- 3 łyżki masła orzechowego lub migdałowego,
- szklanka wybranych orzechów,
- łyżka miodu,
- łyżka kakao lub karobu,
- wiórki kokosowe.
Na początek daktyle należy namoczyć we wrzątku (ok. 10 minut) i zblendować z pozostałymi składnikami. Jeśli masa jest zbyt sucha, trzeba dodać do niej większą ilość masła orzechowego/migdałowego. Z gotowego „ciasta” wystarczy ulepić kulki i obtoczyć je w wiórkach kokosowych. Przed podaniem warto schłodzić je w lodówce.
Lekka sałatka wiosenna z dressingiem
Nie wszystkie wielkanocne sałatki muszą zostać okraszone majonezem. Aby przemycić na stół więcej warzyw, warto przygotować sałatkę o świeżym i lekkim smaku, z dressingiem na bazie oliwy. Potrzebne będą:
- jedno opakowanie sera feta,
- pęczek natki pietruszki,
- 2 jajka,
- papryka marynowana lub świeża,
- liście sałaty (ulubionej, najlepiej rzymskiej),
- 2-3 łyżki oliwy z oliwek,
- łyżka soku z cytryny,
- pół łyżeczki miodu,
- przyprawy (sól, pieprz),
- 3 łyżki kiełków rzodkiewek.
Sałatę należy podzielić na kawałki i rozłożyć na półmisku. Paprykę wystarczy pokroić w paski, a jajka ugotować i pokroić na ćwiartki. Na warzywach i jajkach należy położyć pokrojony w kostkę ser feta, a całość posypać natką pietruszki i kiełkami. Na koniec pozostaje jedynie dressing, który można wymieszać w zakręconym słoiczku, łącząc oliwę, sok z cytryny i miód z przyprawami. Najlepiej polać składniki sosem tuż przed podaniem.