Dlaczego warto jeść dynię? Wartości odżywcze i pomysły na jej wykorzystanie

Dynia to symbol jesieni, jednak warto wykorzystywać ją nie tylko w roli dekoracji. Warzywo wyróżnia się niską zawartością kalorii i węglowodanów. Jest bogate między innymi w białko, błonnik i składniki mineralne. Doskonale smakuje zarówno w daniach wytrawnych, jak i w deserach. Jak więc można używać jej w kuchni?

SPIS TREŚCI:

1. 1. Co zawiera dynia?
   2. Co znajduje się w pestkach dyni?
   3. Jakie właściwości ma dynia?
   4. Na co dobre są pestki i olej dyniowy?
   5. Kto powinien jeść dynię i produkty dyniowe?
   6. Jak wykorzystać dynię w kuchni?

Co zawiera dynia?

Istnieje wiele odmian dyni, jednak każda z nich jest niskokaloryczna oraz bogata w składniki odżywcze. Warzywo dostarcza organizmowi przede wszystkim solidnej dawki witaminy A, witaminy C oraz witamin z grupy B. Dzięki temu ma właściwości:

• wzmacniające odporność,
• poprawiające wygląd skóry i jakość widzenia,
• przeciwutleniające,
• usprawniające pracę układu nerwowego,
• wspomagające metabolizm.

Poza tym dynia zawiera także dużą ilość białka, w tym takie aminokwasy jak: kwas asparaginowy, kwas glutaminowy, arginina. Jest bogata również w minerały, w tym potas, wapń, magnez oraz cynk.

Dynia dostarcza organizmowi przede wszystkim solidnej dawki witaminy A, witaminy C oraz witamin z grupy B

Co znajduje się w pestkach dyni?

Na co dzień warto spożywać nie tylko miąższ dyni, ale również jej pestki i wytłoczony z nich olej. Nasiona dyni zawierają między innymi nienasycone kwasy tłuszczowe, a także żelazo, magnez, witaminę B2, witaminę K, kwas foliowy, witaminę E oraz cynk i miedź. Taki skład sprawia, że są znane przede wszystkim ze swoich właściwości:

• antyoksydacyjnych,
• przeciwzapalnych,
• łagodzących,
• przeciwdrobnoustrojowych.

Jedzenie pestek dyni poleca się w szczególności mężczyznom, ponieważ pozwalają one poprawić jakość nasienia oraz łagodzić dolegliwości związane z przerostem gruczołu krokowego. Z kolei olej dyniowy poleca się spożywać w przypadku infekcji pasożytniczych – na tak zwane robaki.

Jakie właściwości ma dynia?

Regularne spożywanie miąższu i pestek dyni pozwala wesprzeć zdrowie organizmu i uchronić go przed wieloma chorobami. Warzywo ma bowiem między innymi działanie kardioprotekcyjne, czyli ochronne względem układu sercowo-naczyniowego. Może obniżać poziom złego cholesterolu i trójglicerydów, jednocześnie podnosząc poziom frakcji HDL. Pozwala również w naturalny sposób obniżyć ciśnienie krwi i zredukować stres oksydacyjny. Dynia i przetwory z dyni mogą obniżać poziom glukozy we krwi, co ważne zwłaszcza dla osób z cukrzycą typu 2. Dynia zwiększa wrażliwość tkanek na insulinę i sprawia, że organizm lepiej wykorzystuje glukozę.

Dynia jest w stanie hamować rozwój bakterii i grzybów. Takie właściwości mają nie tylko ekstrakty z warzywa, ale nawet same kwiaty dyni. Wysoka zawartość karotenoidów, które odpowiadają za jej kolor, sprawia, że dynia działa też przeciwnowotworowo. Natomiast zawarta w jej pestkach kukurbitacyna nadaje dyni właściwości przeciwpasożytnicze. Wskazana substancja poraża układ nerwowy pasożytów, takich jak tasiemiec, glista ludzka czy owsiki. W taki sposób zapobiega dalszej inwazji i pomaga wydalić z organizmu nieproszonych gości.

Na co dobre są pestki i olej dyniowy?

Pestki dyni oraz wytłoczony z nich olej dyniowy mają podobny skład i właściwości. Działają przede wszystkim antyoksydacyjnie, za sprawą zawartej w nich witaminy E. Dzięki temu usuwają wolne rodniki, odpowiedzialne między innymi za proces starzenia się organizmu oraz rozwój nowotworów. Spożywanie pestek dyni i oleju z pestek dyni jest szczególnie ważne w przypadku mężczyzn. Fitosterole obecne w tych produktach łagodzą bowiem objawy przerostu gruczołu krokowego, takie jak częste wizyty w toalecie czy niekompletne oddawanie moczu.

Pestki z dyni są bogate również w cynk. Jego niedobór jest jedną z przyczyn problemów związanych z procesem spermatogenezy. Pestki mogą wspierać więc męską płodność. Dzieje się tak również ze względu na obecne w nich zdrowe tłuszcze, które regulują poziom testosteronu. Naturalna suplementacja oparta na spożywaniu pestek lub oleju dyniowego poprawia płodność i zdrowie reprodukcyjne u mężczyzn poprzez polepszenie produkcji i jakości nasienia.

Właściwościami pestek i oleju dyniowego są również:

• hamowanie aktywności enzymu odpowiadającego za rozkład węglowodanów do cukrów prostych, co zapobiega nagłym skokom poziomu glukozy we krwi,
• działanie przeciwpasożytnicze,
• wzmacnianie odporności.

Spożywanie pestek dyni i oleju z pestek dyni jest szczególnie ważne w przypadku mężczyzn. Fitosterole obecne w tych produktach łagodzą bowiem objawy przerostu gruczołu krokowego, takie jak częste wizyty w toalecie czy niekompletne oddawanie moczu.

Kto powinien jeść dynię i produkty dyniowe?

Dynia jest warzywem niskokalorycznym i rzadko wywołuje reakcje alergiczne. Jej miąższ zawiera około 26 kcal w 100 g. Pestki i olej dyniowy są naturalnie bardziej kaloryczne, ponieważ obfitują w nienasycone kwasy tłuszczowe. Te produkty należy spożywać więc z umiarem, uwzględniając kaloryczność około 450-500 kcal na 100 g. W umiarkowanej ilości zarówno dynię, jak i pestki oraz olej dyniowy powinny spożywać osoby:

• dbające o zdrowie serca,
• pragnące wzmocnić odporność,
• pragnące poprawić kondycję włosów, skóry i paznokci,
• zmagające się z wysokim poziomem cholesterolu,
• mające nadciśnienie,
• walczące z chorobami układu moczowego,
• mające problemy z wątrobą i trawieniem,
• chore na cukrzycę,
• mające problemy ze wzrokiem.

Jak wykorzystać dynię w kuchni?

Dynia jest wszechstronnym składnikiem w kuchni, ponieważ pasuje zarówno do dań wytrawnych, jak i do deserów. Najczęściej przyrządza się z niej zupę typu krem w wielu wariantach, np. egzotycznym z mlekiem kokosowym, rozgrzewającym z imbirem i curry czy z owocową, pomarańczową nutą. Dynia jest też doskonałą bazą dla warzywnych sosów do makaronów, zapiekanek warzywnych oraz risotto. Z jej miąższu można przygotować placek lub smoothie. Warto też dodawać go do ciast dla większej wilgotności. Dynia pasuje między innymi do serników, ciast drożdżowych czy muffinek.

Szerokie zastosowanie w kuchni znajdują także prażone pestki dyni, którymi można posypać zupę, sałatkę lub surówkę. Nasiona często trafiają także do wypieków – bułek, bajgli czy chlebów. Olej wytłoczony z pestek dyni może stanowić bazę dla zimnych sosów, dodatek do kanapek czy polewę do deserów. Ma przyjemny, lekko orzechowy smak i zjawiskowy kolor. Aby włączyć go do diety, wystarczy zastąpić nim oliwę lub olej stosowany między innymi do przygotowania pesto, salsy czy pasty kanapkowej. Ważne, aby był spożywany na zimno, co pozwoli zachować pełnię jego właściwości prozdrowotnych.

Zupa dyniowa (krem)

Składniki:

• 1 cebula
• 1 kg dyni obranej
• 2 ząbki czosnku
• marchew
• 2 ziemniaki
• 1 litr bulionu
• 200 ml śmietanki lub mleczka kokosowego
• 2 łyżki oliwy
• przyprawy: imbir, kurkuma, gałka muszkatołowa, sól, pieprz, zioła świeże, np. natka pietruszki

Na rozgrzanej oliwie podsmażyć cebulę i czosnek do momentu zeszklenia. Dodać pokrojone warzywa – marchew, dynię, ziemniaki. Przesmażyć około 5 minut. Dodać bulion i przyprawy. Doprowadzić do wrzenia i gotować na małym ogniu pod przykryciem przez około 20 minut – do miękkości warzyw. Zmiksować składniki blenderem i dodać śmietankę lub mleczko kokosowe. Przyprawić.

Zupę można podawać z takimi dodatkami jak prażone pestki dyni lub słonecznika, kleks kwaśnej śmietany, grzanki, groszek ptysiowy, kilka kropli oleju dyniowego lub oliwy z oliwek.

Sos dyniowy do makronu

Składniki:

• szklanka puree z dyni
• łyżka płatków drożdżowych
• kilka suszonych pomidorów w oleju
• przyprawy: chili, gałka muszkatołowa, sól, pieprz
• oliwa z oliwek lub olej dyniowy
• kilka łyżek wody lub bulionu

Dyniowe puree przygotować w piekarniku – przekroić dynię na pół, usunąć pestki, położyć na blaszce skórką do dołu i piec w temperaturze 200 stopni przez około godzinę (do miękkości). Dynię zmiksować blenderem wraz z pozostałymi składnikami. Jeśli sos jest zbyt gęsty, dodać do niego kilka łyżek wody (może być woda z gotowania makaronu) lub bulionu, wedle uznania. Połączyć ze świeżo ugotowanym makaronem. Po przełożeniu na talerz skroplić oliwą lub olejem dyniowym i posypać czarnym pieprzem. Można podawać z ulubionym twardym serem.

Ciasto dyniowe z pestkami dyni

Składniki:

• pół szklanki ugotowanej i zmiksowanej dyni
• 1 szklanka mąki pszennej
• pół szklanki cukru lub 3 łyżki miodu
• 2 jajka
• pół szklanki oleju
• 1 łyżeczka proszku do pieczenia
• pół łyżeczki sody oczyszczonej
• szczypta soli,
• łyżeczka cynamonu
• pestki dyni (do posypania)

Wymieszać suche składniki – cukier, mąkę, sodę, sól, proszek do pieczenia oraz cynamon. Osobno zmiksować jajka z dynią i olejem. Dodać sypkie składniki do mokrych. Dokładnie wymieszać. Ciasto wylać do formy i posypać pestkami dyni. Piec około 40 minut w temperaturze 180 stopni. W razie potrzeby podawać oprószone cukrem pudrem.

Pasta kanapkowa dyniowo-twarogowa

Składniki:

• 100 g puree z dyni
• mała cebula
• oliwa z oliwek
• 125 g twarogu
• 2 łyżeczki oleju z pestek dyni
• przyprawy: sól, pieprz, papryka słodka, papryka ostra

Twaróg i puree dyniowe rozgnieść widelcem. Dodać podsmażoną, pokrojoną w kostkę cebulkę oraz przyprawy. Doprawić olejem z pestek dyni. Dokładnie wymieszać. Podawać ze świeżym lub tostowanym pieczywem.

Sałatka z dynią

Składniki:

• połówka dyni
• 250 g sera feta
• ok. 150 g sałaty (mix)
• ogórek zielony
• 200 g kukurydzy konserwowej
• 4 łyżki pestek dyni
• przyprawy: tymianek, papryka wędzona, imbir, sól, pieprz
• 4 łyżki oleju sezamowego lub innego o słodkawym smaku,
• 3 łyżki miodu

Dynię pokroić w kostkę, posypać przyprawami i podpiec w piekarniku – w temperaturze 200 stopni przez około 20 minut. Wystudzić. Miks sałat połączyć z pokrojonym w kostkę ogórkiem. Ser feta pokruszyć lub pokroić w kostkę. Posypać podprażonymi pestkami dyni. Przygotować sos z oleju, miodu, pieprzu i soli. Wszystkie składniki wymieszać lub układać warstwowo. Polać sosem przed podaniem.