Oleje tłoczone na zimno w diecie dziecka – najważniejsze informacje dla rodziców

Zdrowe tłuszcze – niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe – są transportowane przez łożysko już około 12. tygodnia ciąży. Pozwalają one zadbać o prawidłowy rozwój układu nerwowego dziecka w życiu płodowym. Po urodzeniu malec otrzymuje je wraz z mlekiem mamy lub wraz z mlekiem modyfikowanym. Stanowią one ważne źródło energii, jak również w dalszym ciągu składnik budulcowy układu nerwowego. Kiedy dziecko przestaje być karmione piersią lub butelką, tłuszcze z mleka należy zastąpić innymi źródłami nienasyconych kwasów tłuszczowych, na przykład olejami tłoczonymi na zimno. Jak je dobierać i jak podawać maluchowi?

SPIS TREŚCI:

1. Jaką rolę pełnią tłuszcze w diecie dziecka?
2. Dlaczego dzieci powinny jeść zdrowe tłuszcze?
3. Jaką ilość tłuszczu powinny spożywać dzieci?
4. Jakie źródła tłuszczów można podawać dzieciom?
5. Jakie są dobre oleje dla dziecka?
6. Jakie są najlepsze oleje dla niemowląt?
7. Jakie są najlepsze oleje dla dzieci?
8. Jak przechowywać olej tłoczony na zimno dla dziecka?
9. Jakich tłuszczów nie powinno jeść dziecko?

Jaką rolę pełnią tłuszcze w diecie dziecka?

Kwasy tłuszczowe w diecie dziecka są niezbędne do prawidłowego rozwoju. Mają wpływ na układ nerwowy, ostrość wzroku czy stan skóry. Wielu rodziców popełnia błąd, unikając tłuszczów i uznając je za coś niezdrowego, prowadzącego do nadwagi. Tymczasem dobrej jakości tłuszcze, będące źródłem niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych, są potrzebne dla prawidłowej pracy mózgu i dobrego funkcjonowania całego organizmu. Największe znaczenie dla maluchów mają kwasy AA, EPA oraz DHA. Z tego względu ich suplementację (także pod postacią olejów) zaleca się kobietom ciężarnym co najmniej od drugiego trymestru. Wspomniane kwasy są głównym budulcem istoty szarej mózgu, której największy przyrost przypada na okres prenatalny i trwa do 2. roku życia. Kwasy tłuszczowe w organizmie dziecka (i nie tylko) pełnią następujące funkcje:

• odpowiadają za regulację procesów neurotransmisji i stany emocjonalne,
• poprawiają zdolność uczenia się i zwiększają wydajność procesów myślowych,
• odpowiadają za funkcje wzrokowe,
• poprawiają zdolność koncentracji.

Dlaczego dzieci powinny jeść zdrowe tłuszcze?

Tłuszcze w diecie dzieci zapewniają odpowiednią podaż energii, odpowiadają za wchłanianie witamin, a także – jak zostało wspomniane – wspierają prawidłowy rozwój i pracę układu nerwowego, w tym mózgu. Odpowiednie źródła kwasów tłuszczowych nienasyconych należy podawać dzieciom ze względu na następujące korzyści:

• zapewnienie prawidłowego bilansu energetycznego u niemowląt,
• wsparcie rozwoju układu nerwowego,
• zapobieganie niedoborom kalorycznym,
• spowolnienie opróżniania żołądka.

Niedobór niezbędnych kwasów w diecie dziecka może prowadzić do zaburzeń rozwoju układu nerwowego. Taki stan wiąże się natomiast między innymi z opóźnieniami rozwojowymi, zaburzeniami zachowania, opóźnionym rozwojem mowy, zaburzeniami koncentracji czy problemami ze wzrokiem.

Kwasy tłuszczowe w diecie dziecka są niezbędne do prawidłowego rozwoju. Mają wpływ na układ nerwowy, ostrość wzroku czy stan skóry.

Oczywiście, nie każde tłuszcze są dobre dla dzieci. Unikać należy przede wszystkim tłuszczów zawartych w żywności wysokoprzetworzonej. W jadłospisie dziecka najważniejsze są kwasy tłuszczowe nienasycone z grupy omega 6 i omega 3. Są one obecne w rybach, orzechach, pestkach, nasionach, owocach morza i olejach roślinnych.

Jaką ilość tłuszczu powinny spożywać dzieci?

Tłuszcze w formie olejów czy mięsa ryb mogą pojawić się w diecie niemowląt już na etapie rozszerzania diety, czyli między 6. a 12. miesiącem życia. W tym okresie należy podawać niewielką ilość oleju, najlepiej do posiłku takiego jak zupa, gotowane warzywa czy kaszka. Początkowo zaleca się wzbogacać jadłospis o zaledwie kilka kropli wybranego oleju, stopniowo przechodząc do zalecanych 1-3 łyżeczek tłuszczu dziennie. Zgodnie z zaleceniami Instytutu Matki i Dziecka w diecie malucha w wieku od 1 do 3 lat powinno się uwzględniać:

• jedną łyżeczkę tłuszczu zwierzęcego,
• 2 łyżeczki tłuszczów roślinnych.

Instytut zaleca także, aby olejem roślinnym podawanym dzieciom na tym etapie rozwoju, była oliwa z oliwek lub olej rzepakowy.

Jakie źródła tłuszczów można podawać dzieciom?

W diecie dziecka jest miejsce na tłuszcze roślinne i zwierzęce, przy czym te drugie należy ograniczać, stawiając przede wszystkim na tłuszcze rybne. Przykładowe produkty, które mogą stanowić źródło zdrowych tłuszczów dla dziecka, to:

• tłuste ryby morskie, zawierające kwasy omega 3, jak szprot, łosoś, śledź,
• masło dobrej jakości, zawierające 82% tłuszczu,
• nasiona, ziarna, pestki – są bogate nie tylko w tłuszcze, ale też w błonnik, białko, witaminy i minerały,
• oleje roślinne – poza niezbędnymi nienasyconymi kwasami tłuszczowymi zawierają też antyoksydanty, często witaminę E i inne cenne dla zdrowia dziecka składniki.

Jakie są dobre oleje dla dziecka?

Wybierając olej dla niemowlaka lub starszego dziecka, należy sięgać przede wszystkim po produkty dobrej jakości, świeże i tłoczone na zimno. Dobry olej to:

• olej zimnotłoczony, ponieważ zawiera największą ilość cennych dla zdrowia składników ze względu na proces produkcji, w którym nie przekracza się temperatury 40 stopni Celsjusza,
• świeży, ponieważ kwasy tłuszczowe nienasycone są nietrwałe, więc im starszy jest produkt, tym mniej ich zawiera,
• niefiltrowany,
• nierafinowany, ponieważ proces rafinacji usuwa wartości odżywcze produktu.

Warto pamiętać przy tym, że takie oleje nie nadają się do gotowania. Należy podawać je do posiłków na zimno lub tych już przestudzonych. Oleje w diecie dziecka mogą pojawić się jako:

• dodatek do przestudzonej zupy,
• dodatek do przestudzonej kaszki,
• dodatek do ugotowanych, wystudzonych warzyw,
• dodatek do pieczywa.

Jakie są najlepsze oleje dla niemowląt?

Najczęściej polecane oleje dla niemowląt to olej rzepakowy i oliwa z oliwek. Olej rzepakowy zawiera aż 92% nienasyconych kwasów tłuszczowych. Może pochwalić się także bardzo korzystnymi proporcjami kwasów omega 6 do omega 3. W jego składzie znajduje się duża ilość witamin, w tym witaminy K i A. Witamina K ma wpływ na regulowanie krzepliwości krwi, a witamina A jest odpowiedzialna między innymi za pracę układu odpornościowego.

Oliwa z oliwek to z kolei bogactwo witamin rozpuszczalnych w tłuszczach: A, D, E i K. Są to składniki potrzebne dla prawidłowej pracy układu immunologicznego czy rozwoju kości. Oliwa również dostarcza organizmowi kwasów omega 3 i omega 6. Dzięki nim działa korzystnie na układ trawienny i nerwowy dziecka. Może także zapobiegać rozwojowi chorób cywilizacyjnych w wieku dorosłym, na przykład otyłości czy cukrzycy.

Jakie są najlepsze oleje dla dzieci?

Po ukończeniu przez dziecko 1. roku życia można nadal podawać mu olej rzepakowy i oliwę z oliwek. Jest to jednak również czas, kiedy do diety wprowadza się stopniowo wszystkie inne produkty, także oleje o bardziej wyrazistym smaku. Jednym z najczęściej polecanych jest olej z czarnuszki, który ma właściwości antyalergiczne. Czarnuszka bywa porównywana do czosnku, jeśli chodzi o jej działanie antybiotyczne. Może wspierać odporność organizmu, skracać czas trwania infekcji i łagodzić ich przebieg. Popularny jest także olej rydzowy dla dzieci. Ma on ciekawy smak, a jego skład podobny jest do oleju lnianego, który bywa słabiej akceptowany przez najmłodszych. Pozostałe oleje, które warto rozważyć to:

• olej konopny – ma korzystny stosunek omega 6 do omega 3. Zawiera kwas GLA o działaniu przeciwzapalnym, a także ALA, wspierający układ naczyniowy. Nie ma w nim jednak DHA ani EPA, dlatego trzeba łączyć go w diecie z innymi olejami, np. z ryb.
• olej lniany – zawiera dużą ilość kwasów ALA, czyli omega 3. Sprawdza się jako uzupełnienie diety, ale nie jako główne źródło kwasów tłuszczowych w diecie dziecka, ponieważ również nie zawiera DHA ani EPA.
• olej z wiesiołka – działa przeciwzapalnie dzięki kwasom GLA. Zawiera także kwasy omega 6. Jest pomocny przy atopowym zapaleniu skóry. Należy łączyć go w diecie ze źródłami kwasów EPA i DHA.

Dzieciom można podawać także gotowe mieszanki olejów, które działają synergicznie. Każdy olej ma bowiem inny profil kwasów tłuszczowych, a także inną biodostępność składników odżywczych. Kombinacje olejów mogą wzmacniać korzystne efekty, płynące z suplementacji.

Jak przechowywać olej tłoczony na zimno dla dziecka?

Dobrej jakości oleje tłoczone na zimno są sprzedawane w odpowiednio dostosowanym opakowaniu – szklana butelka z ciemnego szkła. Jeszcze przed otwarciem należy trzymać je w warunkach optymalnej temperatury, z dala od źródeł ciepła i promieniowania słonecznego. Należy zwracać uwagę na termin wytłoczenia oleju oraz zalecany termin spożycia. Oleje zimnotłoczone to produkty świeże, których trwałość jest ograniczona do kilku, kilkunastu miesięcy. Największą wartość dla zdrowia mają natomiast oleje świeże. Po otwarciu olej należy bezwzględnie przechowywać w lodówce. Nie wolno wyjmować oleju w celu podgrzania go do temperatury pokojowej, ponieważ wahania temperatur nie sprzyjają utrzymaniu jego świeżości. Warto pamiętać też o szczelnym zakręcaniu butelki, aby ograniczyć kontakt oleju z powietrzem (prowadzi to do utleniania kwasów tłuszczowych). Po otwarciu olej należy spożyć w ciągu kilku tygodni, zgodnie z zaleceniami producenta – jest to zależne od rodzaju produktu. Najkorzystniej jest więc wybierać dla dzieci małe butelki olejów, które zostaną wykorzystane w odpowiednim czasie.

Oleje zimnotłoczone to produkty świeże, których trwałość jest ograniczona do kilku, kilkunastu miesięcy.

Jakich tłuszczów nie powinno jeść dziecko?

Tłuszcze są niezbędne w diecie dziecka, ale nie wszystkie warto wprowadzić do jego diety. Najbardziej szkodliwe są tłuszcze nasycone trans, które można znaleźć w żywności przetworzonej. Dziecku nie należy podawać także:

• jedzenia typu fast food,
• żywności smażonej na głębokim tłuszczu,
• mixów mlecznych,
• parówek,
• wędlin,
• smalcu,
• tłustego mięsa,
• wyrobów cukierniczych typu pączki,
• słodyczy z olejem palmowym,
• słonych przekąsek smażonych, np. krakersów.

Tłuszcze w diecie niemowląt i dzieci są kluczowe, ale powinny być podawane z rozwagą. Dla najmłodszych najlepiej wybierać więc wysokiej jakości oleje oraz ryby, które pozwolą zadbać o odpowiednią podaż kwasów DHA i EPA oraz kwasów omega 3 i omega 6. Wygodnym rozwiązaniem jest natomiast sięganie po gotowe mieszanki olejów, przeznaczone dla dzieci w określonym wieku.